|
|
|
|
|
LISA, Spetruscopi per vidè i und gravitaziunai
Angiul Verunes, La Vus de l´Insübria n°1
Schiscia chì per descaregà el file MP3 per 'scultà la letüra de l'articul
Dupera RSS Fedd o ITUNES o alter PODCAST
LISA l'è minga una bela tüsa, ma un'antena spazial a interferumetria
laser che la sarà metüda in urbita in del 2011 cun l'ubietiv de vidè
se gh'hin i und de gravità.
L'antena la sarà cumposta da tri sund spaziai che cumünicarann tra
de lür cun un fasciu laser precisissim.
I tri sund sarann metüü in orbita inturn al Sul per almen düü
ann. Quand che l'ariverà l'unda gravitaziunal, alura i sund se spustarann
l'una rispet a l'altra de un cicininn infinitesim (de una quai lunghezza d'unda
de la lüs) e alura se pudarà misürà i efet de l'unda gravitaziunal.
Prubabil funt de undi gravitaziunai usservabii hin i stel a neütrun e büs
negher che giren l'un inturna a l'altru e anca i stel che s'ciopen a la fin de
la lur vita.
Quisti chì hin sistema che emeten tanti e tantu forti und gravitaziunai
che pudarissum videi anca a tanti miliun de ann lüs de distanza chì
inscì de nüm.
Cusa hin i und gravitaziunai?
La teuria general de la relatività de Einstein prediss che el spazi a pò
vess piegaa de una massa, cume per esempi el Sul, la Tera o alter corp stellar,
a l'istess manera de cume vegn piegaa el materass del noster let quand che nüm
se metum de sura.
Quand che la stela la diventa vegia la perd materia in de un'esplusiun de putenza
destruttiva (el Sul a s'ciuperà tra 5 miliard de ann: preocupes nò!)
che la trasfurmerà in una stela piscinina ma multu massiva. Quand süced
questa roba alura la piegadüra del spazi a la cambia tantu. L'è cume
se te se metet a saltà sül tò let: el materass a cambia la
sò piegadüra e te sentet i und de rümur in de l'aria. Stess mecanism
per i und gravitaziunai: quand el spazi a cambia la sò piegadüra fà
varià de tantu l'intensità di und gravitaziunai.
I und gravitaziunai porten via l'energia del sistema de la stela in esplusiun.
Ma man man che se luntanen de la stela in esplusiun, l'intensità d'energia
di und gravitaziunai a la diventa talment tant piscinina che quand l'ariva chì
de nüm gh'hem de misürala sulament travers i sund spaziai che sem dree
a fà nüm eürupei (cun l'Ent Spazial Eürupeu ESA) in culaburaziun
cun i american (NASA).
Se i und gravitaziunai se truverann nò, alura la teuria de Einstein l'è
sbalada e se truverà de quantu l'è minga giüsta. Se invece
se truverann, alura Einstein gh'aveva resun e pudarem savè növ rop.
In tücc i cas se pudarà scuvrì el perchè l'univers a
fünziuna inscì e in de quest "perchè" ghe sarà
denter anca di növ rop che adess sem gnanca cuse che hin, ma che puderan
purtà a una növa revuluziun scientefega.
Perchè trà in pè trì sund spaziai stanziand tanti
danè per una roba che la par servì a nient?
Tücc i ann gh'hin növ aütumobil de furmüla 1: ugni ann per
una di questi aütumobil se spend tant quant se spenderà fina al 2011
per la custrüziun de questa sunda.
I aütumobil de cursa servissen "sulament" per fà recerch
sü i növ materiai, la sicürezza, i ürt, la resistenza e la
dürada di rop che in fütür vegnerann duperaa anca per la nostra
aütumobil dumestega.
Quanti alter tecnulugii in pü' e cun menu danè poderann vess trà
föra de la recerca spazial?
El cust del spazi l'è de segür püssee ütil, basta sulament
pensà a tücc i ricadüü tecnologich in del camp de la cumünicaziun
satelitar, TV, telefunin, trasmissiun in larga banda de Internet, sistema GPS
per determinà in dove che hin aerei e nav in del mund, sistema de previsiun
metereologich e multi alter rob che adess sem gnanca che poden vegnì föra
da questi recerch spaziai.
Abuneves a LA VUS DE L'INSüBRIA: http://www.giurnal.org/
Inserito da: Veronesi in data 15/12/2004, 23:55
Scritto in Insubre per la parte Scienza di Internet Padano
Condividi:
Modifica questo articolo
|
|
|
|
|
|